Merak

Merak bizi aydınlığa mı çıkarır, karanlığa mı sürükler; bilmenin sevinci mi, bilinmeyenin huzursuzluğu mu? İyi Hissetmek'in 23. sayısı merakı şema terapi gözüyle ele alıyor: Mutlu Çocuk'un yakıtı olan keşif arzusunu, bastırıldığında kaygıya ve endişeye dönüşen merakı, etiketlerin ötesine bakabilmeyi ve terapi odasında iki kişiyi birbirine bağlayan merakı. İrfan Alış'ı anan bir yazıyla açılan sayıda yirmi üç yazı; öyküler, bir günlük, bir çocuk şema terapisi seansı, on iki filmlik bir seçki ve bir şema bulmacası var. Sayfa aralarında Aristoteles'ten Stephen Hawking'e merak üzerine sözler ve Nevzat Çelik'in bir şiiri yer alıyor.

Bu sayıda

Editörden Mektup · s. 1
Gülşah Sütlüoğlu
Hüsrandan umuda, umuttan meraka uzanan sayılar. Spinoza'nın ışık yoğunluğu üzerinden merakın hem aydınlığa hem karanlığa götürebileceği ve okura önerilen bir oyun: bu sayıda okunan her şeyin tersinin de mümkün olup olmadığını düşünmek.

Islıkla · s. 3
Gülşah Sütlüoğlu
İrfan Alış'ın ardından yazılmış bir anma. ‘Hamiyet’ müzikali ve Peyk şarkıları eşliğinde, hiç selamlaşmadan bir insanın bir başkasının içine nasıl yerleşebildiğini ve “yaşamın hakkını vermek”i merak eden bir yazı.

Terapistin Neşteri: Merak · ve biraz bağlanma tarzları belki de biraz şema… · s. 5
Özenç Ertan Öztekin
Freud'un “bilimsel merak”ından Bowlby'nin bağlanma kuramına ve Lacan'ın bilmezlik tutkusuna: terapistleri diğerini merak etmeye iten ne? Yüksek Standartlar, Kendini Feda ve Büyüklenmecilik şemaları ve İncinmiş Çocuk'un ihtiyacı üzerine bir sorgulama.

Merak: İnsanın Süper Gücü · s. 8
Güliz Şan Etgür
Arapçada “kaygı”, Latincede “özen” anlamlarına uzanan bir sözcük: evrimden dopamine, ‘Amélie’nin iyilik perisi merakından mod haritasına. Mutlu Çocuk'ta zirve yapan, Cezalandırıcı ve Talepkâr Ebeveyn'le dizginlenen, Sağlıklı Yetişkin'le güvenle yaşanan merak.

Aş · “Sorular sormak için geldim şu dünyaya.” · s. 11
Nagihan Coşkun
Soru soran eli indirilen çocuk, büyüyünce merakını magazin haberlerinde ve gündüz kuşağı programlarında arar. Boyun Eğicilik, Duygusal Yoksunluk ve Karamsarlık şemalarıyla yontulan merakın, başa iş değil aş açabilmesi için kendi yolundan gitmek üzerine.

Merak: Gelişimin Temeli · s. 13
Berk Omay
Ateşi merak eden bir Homo erectus'tan 1990'da doğan Levent'e: annesinin kaygılarıyla her keşfi yarım kalan bir çocuğun Dayanıksızlık, Kusurluluk, Bağımlılık ve Sosyal İzolasyon şemalarıyla büyümesi ve merakın kendini gerçekleştirmedeki yeri.

Merakla Hayatı Yeniden Keşfedin · s. 16
Büşra Keleş
Çocuk hayatı oyunda kurup bozarak keşfeder; merak ise ancak güvenli ve sağlıklı sınırları olan bir dünyada açılır. Karşılanmayan temel ihtiyaçların Karamsarlık ve Duyguları Bastırma şemalarına dönüşmesi ve Mutlu Çocuk'a alan açan Sağlıklı Yetişkin.

En Başa Dönebilir miyiz · s. 18
Şeyma Tantan
Doğal birer bilim insanı olan çocukların merakı, zamanla yerini şemaların ezberlerine bırakır. Bir zamanlar koruyan Kuşkuculuk şemasının tutulmuş bir kasa dönüşmesi ve Flaubert'in sözleri eşliğinde, kendimize yeniden önlenemez bir merakla bakabilmek.

İçimizdeki Meraklı Çocuğun Neye İhtiyacı Var? · s. 20
Aylin Işık
Yalnızca merakla yaşamak tek kanatlı bir kuş olmaya benzer; öteki kanat sağlıklı sınırlar ve korkudur. Bakımverenin şemalarıyla bastırılan ya da hiç durdurulmayan merak, ‘Trainspotting’ örneği ve ergenlikte riskli davranışlar üzerine.

Beni Kategorize Etme Merak Et · s. 23
Gamze Dönmez Yürük
İmposter sendromundan FOMO'ya, popüler psikolojinin etiketleri merakı yüzeyde bırakır. Tanının altındakini merak eden şema terapi bakışı: Büyüklenmeci Aşırı Telafi'nin ardındaki Yalnız Çocuk ve Drapetomania gibi etiketlerin karanlık tarihi.

Şema Terapide Merak Duygusuna Varoluşçu Bir Bakış · s. 26
Esra Arda
Kaderinin ötesini merak eden insan ile kaderine razı olan arasındaki fark: özgürlük ihtiyacı, kayıtsızlık ve yabancılaşma. Rollo May'in özgürlük tanımı eşliğinde, terapide merakı Sağlıklı Yetişkin ve Mutlu Çocuk'la canlı tutmak.

Sağlıksız Merak: Endişe Etmek · s. 29
Şahin Çiftçi
Güvende hissetmeyen çocuğun merakı kararır: yeniyi keşfetmek yerine riskleri endişeyle tespit etmeye başlar. Karamsarlık şeması, Kaygılı Çocuk ve Talepkâr mod karşısında Sağlıklı Yetişkin'in sorduğu sorular: “Ya her şey iyi giderse?”

Minik İnsan İzninizle Büyüyor · s. 34
Berfin Akannaç
“Bunu ben mi merak ediyorum, yoksa danışanımın terapisti olan ben mi?” Kendiyle söyleşen bir dille, büyüme isteğinden doğan merakı, Talepkâr ve Eleştirel Ebeveyn'le başetmek için şemsiyeye dönüşen meraktan ayırmak.

Merakın Halleri · Aramaktan vazgeç demiyorum, bulmaktan vazgeç… – Murathan Mungan · s. 36
Funda Doğan
Pandora'nın kutusundan Winnicott'un saklambacına merakın halleri: Dürtüsel ve Disiplinsiz Çocuk'un dağınık merakı, Aşırı Telafi'nin röntgenci ve didikleyici merakı, Sağlıklı Yetişkin'in bağ kuran merakı ve Elie Wiesel'in sözünü ettiği kayıtsızlığın yıkıcılığı.

Sevgili Günlük · s. 38
Hande Cesur Akın
Sevgilisi Avni doktor kontrolüne gelmeyeceğini söyleyince çıkan tartışmayı günlüğüne yazan anlatıcı, terapide sorularının merak değil kaygı olduğunu farkediyor. Duygusal Yoksunluk ve Terkedilme şemaları ve merakı kaygıdan ayırt etmenin dört adımı, günlük biçiminde.

Merak ve Kabul · s. 41
Cansu Coşkun
Merak edilen bir ülkede ne yaşanırsa kabul etmek kolaydır; merakın rotası insanın kendine döndüğünde ise Duygusal Yoksunluk, Kusurluluk ya da Başarısızlık şemaları uyanır. İç dünyayı merak etmek için gereken cesaret, azim, sabır ve umut.

Merak Yolculuğu · s. 43
Kemal Erbay Evci
Kim olduğunu bilemeyen otuz yaşındaki mühendis Ali yollara düşer ve Kahramanmaraş'ta Elif ana ocağında bütün “Ali”leriyle karşılaşır: İncinmiş Çocuk'tan Kopuk Kendini Avutan'a, Beklentili Ebeveyn'den orkestra şefi Sağlıklı Yetişkin'e. Modlarla kurulmuş bir öykü.

Köle ve Gardiyan · s. 45
Ecem Doğanay Pıçak
Merakımızı şefkatle karşılayan ebeveynler ile onu suçlayan, utandıran ya da felaket senaryolarıyla korkutan yetişkinler. Bastırılan merakın kaygıya ya da Dürtüsel Çocuk'un kontrolsüz hazlarına dönüşmesi: merakımızın kölesi ya da gardiyanı olmadan yaşamak.

Merak Yaşatır mı Soldurur mu · s. 48
Semanur Konuk Düzgün
Asansöre kaç kişinin sığabileceğini soran üç dört yaşında bir çocuk ve “fazla merak etme” diyen kültürel kodlar. Boyun Eğicilik ve Başarısızlık şemalarında susturulan, Kuşkuculuk ve Terkedilme şemalarında bitmeyen bir sorgulamaya dönüşen merak.

Tam Vakti, Güneş Tepede · s. 50
Dr. Ece Eken
Öğle güneşinde kıpırtısız kalmış gölgeler arasında, merakının ipini yıllar içinde kendi eliyle kısaltmış birinin iç sesi. Cezalandırıcı ve Talepkâr Ebeveyn'in kestiği parçaları bulma oyunu ve karanlıklara yeniden dalmaya hazırlanan Mutlu Çocuk; şiirsel bir metin.

Terapi Odasında Neler Oluyor? · s. 52
Cansu Milcan
Freud'un divanı orada mı, terapist o deftere ne yazıyor? Terapi odasına ve terapiste duyulan merak; Kuşkuculuk, Yüksek Standartlar, Statü Arayıcılık, Terkedilme ve Bağımlılık şemalarının terapi ilişkisine yansımaları.

Engellenmiş Merakın İzleri · s. 54
Buse Çakmak
Sevgilisi her merakını küçümseyen Alper, ailesinin onayı olmadan adım atamayan Özlem, soru sormaktan çekinen Semih. Bağımlılık, Kusurluluk ve Yüksek Standartlar şemalarının engellediği meraklar ve değişim için küçük, düzenli adımlar.

Merak ve Kırmızı · s. 56
Dr. Gökçen Güven
Çocuk ve ergen şema terapisinden bir seans: gizemli kartlarıyla gelen Kırmızı'yla mod şablonu çizimi ve Akıllı Bilge Takım'ın üyesi Meraklı Mod'la oyuncak mikrofon eşliğinde bir mod röportajı.

Merakın Kapısı · s. 58
Mehmet Tükel
Terapist Sezin ile 34 yaşındaki yazılım mühendisi Erdem'in bir seansı: “Niye birinci olmadın?” diyen annenin sesine imgelemede verilen yanıt ve korkutucu olmaktan çıkıp rehbere dönüşen merak. Bir seans öyküsü.

Köşeler

En iyi 12 ‘Merak’ filmi · s. 59
Dr. Ece Eken
İz Sürücü'den Solaris'e, Amélie'den 2001: Bir Uzay Macerası'na, Fil Adam'dan Memoria'ya on iki film.

Şema Bulmacası · s. 60
Özge Temiz, Mehmet Tükel
Merakla ilgili düşüncelerin hangi şemadan geldiğini bulduğunuz bulmaca. Çözümü dergide.

Şemanızı Anlamak İster misiniz? · Mod Kavramı Nedir? · s. 62
On sekiz şemanın ve modların kısa sözlüğü.

Bu sayının yazarları

Gülşah Sütlüoğlu, Özenç Ertan Öztekin, Güliz Şan Etgür, Nagihan Coşkun, Berk Omay, Büşra Keleş, Şeyma Tantan, Aylin Işık, Gamze Dönmez Yürük, Esra Arda, Şahin Çiftçi, Berfin Akannaç, Funda Doğan, Hande Cesur Akın, Cansu Coşkun, Kemal Erbay Evci, Ecem Doğanay Pıçak, Semanur Konuk Düzgün, Dr. Ece Eken, Cansu Milcan, Buse Çakmak, Dr. Gökçen Güven, Mehmet Tükel

Kapak

Kapakta Stanley Kubrick'in ‘2001: A Space Odyssey’ (2001: Bir Uzay Macerası) filminden uyarlanan siyah taş sahnesi var: bir insanımsı ile bir astronot, karanlık taşa iki yandan uzanıyor. Görsel, dergimizin dört panelli kapak geleneğinde dört ayrı renkte yorumlanmış. Dergide 15. sayfadaki kısa yazı, filmde önce dehşete kapılan insanımsıların merakını yenerek taşa dokunduğu sahneyi ve Siyah Taş'ın simgesel anlamını anlatıyor.