Vicdan

Vicdan yalnızca içimizde sızlayan bir his mi, yoksa bizi eyleme geçiren bir ses mi? İyi Hissetmek'in 33. sayısı vicdanı şema terapi gözüyle ele alıyor: sağlıklı vicdanı, kendini feda eden vicdanı ve vicdan kılığına girip bizi cezalandıran sesleri. Suçluluk, utanç ve çaresizliğin vicdanla nasıl karıştığını, içimizde kimin konuştuğunu nasıl ayırt edebileceğimizi soran söyleşi dâhil on dokuz yazı; öyküler, iki film yazısı, on iki filmlik bir seçki, bir plak ve bir şema bulmacası bu sayıda.

Bu sayıda

Editörden Mektup · s. 1
Gülşah Sütlüoğlu
Yakınlıktan cesarete, cesaretten vicdana uzanan yol; vicdanı eyleme geçiren suçluluk, utanç ve çaresizlik ve “sağlıklı vicdan” üzerine bir giriş.

Kimin Lütfudur · s. 3
Gülşah Sütlüoğlu
Vicdan kimden kime sunulur? Kendimize, ailemize ve topluma karşı seçici vicdanlarımızı, göz hizasında ilişki kurmanın önündeki şemaları sorgulayan ve okuru sorusuyla baş başa bırakan bir deneme.

Çocuklukta Vicdanın Gelişimi ve Ebeveynin Rolü · Dr. Gökçen Güven ve Dr. Deniz Aktan ile çocuk ve ergen Şema Terapisinin sunduğu bakış açısı üzerine söyleşi · s. 5
Söyleşi: Güliz Şan Etgür
İki çocuk ve ergen şema terapisti, vicdanın çocuklukta nasıl biçimlendiğini, ebeveynin bu süreçteki rolünü ve çocukluğu “henüz kurumamış beton”a benzeten bir bakışla koruyucu ruh sağlığını anlatıyor.

Vicdan: İçimizde Gelişen Sessiz Pusula · İnsan başkalarından birçok şeyi gizleyebilir. Peki ya kendisinden? · s. 10
Güliz Şan Etgür
Nemesis'ten Kohlberg'e, çocuklukta gelişen bir iç pusula olarak vicdan ve geçmişten taşınan seslerin bu pusulayı nasıl şaşırtabildiği. Vicdan hiç yanılmamamızı değil, yanıldığımızda yönümüzü yeniden bulmamızı sağlayan ses.

Vicdan Kılığındaki Sesler · s. 12
Melisa Yücel
“Hayır” demeden önce midede oluşan düğüm vicdan mıdır? Eleştirel ve Talepkâr Ebeveyn modlarının vicdan kılığına girişi ve Sağlıklı Yetişkin'e alan açmak üzerine.

İçimizdeki Mahkeme: Yargıç, Sanık ve Tanık Aynı Kişi · Vicdan kavramına psikoanalitik, bilişsel-gelişimsel, nöro-bilimsel ve Şema Terapi açısıyla bir bakış · s. 15
Elif Aktaş
Gecenin üçünde uyutmayan küçük bir yalan ve kimse görmeden yapılan iyiliğin bıraktığı hafiflik aynı kaynaktan gelir. Sağlıklı vicdanı işlevsiz ve tüketici özeleştiriden ayıran bir yazı.

İçimizdeki Tanık · s. 18
Pelin Beğenmiş
En zor farkedilen ihmal, insanın kendine yaptığıdır. Vicdan yol gösterir, Cezalandırıcı Ebeveyn yargılar: Kendimizi seçmenin vicdansızlık değil, uzun zamandır alışık olmadığımız bir özgürlük olabileceği üzerine.

Vicdan Sandığım · “Bildiği tek ahlaki ilke, kendi endişesi.” · s. 20
Dr. Ece Eken
Vicdan sandığı şeyin ucu kendine dönük kör bir bıçak olduğunu farkeden bir iç ses. İncinmiş Çocuk, Talepkâr ve Cezalandırıcı Ebeveyn, Uyumlu Teslimci: vicdan kılıfına saklanan modlarla şiirsel bir hesaplaşma.

Mahkeme · s. 22
Berk Omay
Elleri kelepçeli Kerem, aynı suçtan ikinci kez hâkimin karşısında. Hâkim kılığındaki Cezalandırıcı Ebeveyn ile yıllarca suskun kalan avukatın, yani Sağlıklı Yetişkin'in karşılaştığı bir öykü.

Vicdan mı, Cezalandırıcı Ebeveyn mi · ‘In Bruges’ filmi üzerinden · s. 25
Merve Ağırbaşlı
Martin McDonagh'ın In Bruges filminde istemeden bir çocuğun ölümüne yol açan Ray'in suçluluğu: bizi onarmaya çağıran vicdan ile bitmeyen bir iç mahkeme arasındaki fark, Kusurluluk / Utanç şeması üzerinden.

Vicdan Kimin Sesiyle Konuşur · s. 28
Büşra Ceren Yılmaz
Kırmızı ışıkta yıllar sonra geri gelen bir ortaokul anısı. Onaran suçluluk ile eziyet eden utancı ayıran ve Cezalandırıcı Ebeveyn'in vicdanın tahtına nasıl oturduğunu soran bir yazı: Vicdan ancak yön gösterdiğinde vicdandır.

Kendini Feda Eden Vicdan · s. 30
Büşra Keleş
Kendi ihtiyacına yaklaştıkça dikkatini başkalarının ihtiyacına çeviren küçük Ayşe'nin hikâyesi. Şema terapinin hedefi vicdanı azaltmak değil, onu Sağlıklı Yetişkin'le dengelemek.

Sınanmamışlığın Kibiri · s. 32
Seda Arı Üzer
Herkese ahlak dersi veren yiğit bir adam, hayat onu da sınadığında iç mahkemesinde modlarıyla yüzleşiyor. Masal diliyle yazılmış bir vicdan hikâyesi.

İçimizdeki Yargıç mı Konuşuyor, Vicdan mı · s. 35
Esra Çelik
“Hayır” dedikten sonra saatlerce süren suçluluk vicdanın sesi mi? Davranışa odaklanan vicdanı kişiliği yargılayan iç yargıçtan ayıran bir yazı ve bir şema ve mod haritası.

Sana Benzemekten Korkuyorum Anne · s. 37
Beyza Akbaba
Bir pazar sabahı süpürge sesiyle başlayan kavga, yıllar sonra terapi odasında. Kendini tüketene kadar veren bir annenin Fedakârlık şeması ve kuşaklararası aktarımı değiştirmenin ilk adımı.

Seni Vicdanınla Başbaşa Bırakıyorum! · s. 40
Melike Ünüvar Elibol
“Yapmayın çocuklar, Allah yakar!”, “Ne kadar vicdanlı çocuk yetiştirmişsin.” Çocuklukta duyduğumuz cümlelerin vicdanı kurallara uymak ve kendinden vazgeçmekle nasıl eşleştirdiği ve vicdanın ihtiyaçlarımızı hatırlatan bir rehber olabileceği.

Yağmur Herkese İyi Gelebilir mi · s. 42
Sultan Muradov
Daha çok kazanmayı “başkalarına az kalır” diye reddeden Yağmur asil mi, yoksa Kendini Feda şemasının içinde mi? Haklılık şemasının aşırı telafisi ve kırılgan narsisizmle şaşırtıcı bağlar.

Beden “.....mış gibi” Yapmaz · s. 44
Serra Ulusel
Sessiz akşam yemekleri, bir fibromiyalji tanısı ve hep övülen sabır. Boyun Eğicilik ve Kendini Feda şemalarında bastırılan duyguların bedende bıraktığı iz ve Süreyya'nın korkuya artık vicdan demediği gün.

Bu Vicdan Kimin · s. 46
Şükrü Can Özüak
Bir koridorda “Ben kötü biriyim” diye tekrarlayan Afife ve yanına oturan Adil. Ailesinin yükünü taşımaya çalışan bir çocukluk, Kendini Feda ve İç İçelik şemaları ve Sağlıklı Yetişkin'in sesi.

Yaşananlar Geri Döndürülemiyor · ‘Kefaret’ filmi üzerinden · s. 49
Ezgi Deniz Yılmaz
Ian McEwan uyarlaması Kefaret'te Briony'nin çocukken yaptığı yanlış suçlama ve ömür boyu süren telafi çabası; karakterlerin şemaları ve geri döndürülemeyenle yüzleşmenin zorluğu. (Yazı filmin sonunu anlatıyor.)

Köşeler

Vicdan konusuyla ilgili başlıca kaynaklar · s. 51
Elif Aktaş
QR kodlarıyla ulaşılabilen 25 kaynaklık okuma listesi.

Bir Plak: Inner Light (The Beatles) · s. 52
Cem Çobanlı
The Beatles'ın en az bilinen, en felsefi şarkısı, George Harrison'ın içsel yolculuğu ve şarkının Tao Te Ching ile bağı.

En iyi 12 ‘Vicdan’ filmi · s. 53
Dr. Ece Eken
Dekalog'dan 12 Öfkeli Adam'a, Schindler'in Listesi'nden Yeşil Yol'a on iki film.

Psikonet Kitaplığı · s. 54
Güliz Şan Etgür
Yeni köşe: şema terapi rafından Hayatı Yeniden Keşfedin, Mod Terapisi ve Yaşam Tuzakları için Şema Terapi.

Şema Bulmacası · s. 56
Vicdanla ilgili düşüncelerin hangi şemadan geldiğini bulduğunuz bulmaca. Çözümü dergide.

Şemanızı Anlamak İster misiniz? · Mod Kavramı Nedir? · s. 58
On sekiz şemanın ve modların kısa sözlüğü.

Bu sayının yazarları

Gülşah Sütlüoğlu, Güliz Şan Etgür, Dr. Gökçen Güven, Dr. Deniz Aktan, Melisa Yücel, Elif Aktaş, Pelin Beğenmiş, Dr. Ece Eken, Berk Omay, Merve Ağırbaşlı, Büşra Ceren Yılmaz, Büşra Keleş, Seda Arı Üzer, Esra Çelik, Beyza Akbaba, Melike Ünüvar Elibol, Sultan Muradov, Serra Ulusel, Şükrü Can Özüak, Ezgi Deniz Yılmaz, Cem Çobanlı

Kapak

Kapakta Mısır mitolojisinden Ma'at'ın terazisi var. Mısır Ölüler Kitabı'na göre ölen kişinin kalbi, hakikati ve adaleti simgeleyen bir tüyle tartılır. Kalp, kişinin yeryüzünde yaptıklarını gözden kaçırmayan tanığı, yani vicdanı simgeler; yargılayan da bir tanrı değil, bizzat kişinin kendisidir. Dergide 9. sayfadaki kısa yazı, terazinin bu eski anlamından bugünün vicdanına uzanıyor.