Yıldönümleri

Hangi günleri iple çekeriz, hangilerinin yaklaşmasından korkarız? Yıl döndüğünde neyi kutlar, neyin yasını tutarız? İyi Hissetmek'in 30. sayısı yıldönümlerini şema terapi gözüyle ele alıyor: doğumgünlerinden evlilik yıldönümlerine, kayıpların ve kolektif travmaların anma günlerinden kimsenin farketmediği sessiz tarihlere. On sekiz yazı; öyküler, bir film ve bir dizi yazısı, on iki filmlik bir seçki, bir plak, bir kitap ve bir şema bulmacası bu sayıda.

Bu sayıda

Editörden Mektup · s. 1
Dr. Ece Eken
“Beklemek” sayısından yıldönümlerine: doğumlar ve ölümler, sevinçler ve hayal kırıklıkları ve şemaların bazı günlere yüklediği anlamlar. Editörlüğünün yıldönümü yaklaşırken okurla vedalaşan bir mektup.

Ayaklarımıza Çamur Değmezken · s. 3
Dr. Ece Eken
“Bu sene çamur bile değmedi ayaklarımıza” diyen bir babaanne. Mevsimleri şaşan bir dünyada yılların dönümleri, ölümü ve doğumu aynı heybede taşıyabilmek ve Talepkâr Ebeveyn'in baskısıyla dökülmesine izin vermediğimiz yapraklar üzerine bir deneme.

Kutlu Yaslar · Kutlamaya yas’lanmak mı yas’lanmadan kutlamamak mı · s. 6
Gülşah Sütlüoğlu
6 Şubat depremlerinin yıldönümü yaklaşırken yazılmış bir metin: tamamlanmamış yaslar, gürültülü kutlamalar ve gerçek bir kutlamanın ancak kayıpların sızısını taşıyabilenlerle mümkün olduğu. Yastan kaçışta Duyguları Bastırma, Terkedilme ve Başarısızlık şemaları.

Bazı Tarihlerin Şemaları Vardır · s. 8
Ecem Doğanay Pıçak
11 Eylül'den 6 Şubat'a kolektif travmaların yıldönümlerinde yükselen kaygı: literatürdeki “yıldönümü reaksiyonu”, Kuşkuculuk, Terkedilme ve Dayanıksızlık şemaları, Denetimci Korungan modu ve iyileşmenin adalet ve güvenli bir zeminle ilişkisi.

Yıldönümleri ya da Yılın Geri Kalan Günleri Hakkında · s. 10
Semanur Konuk
Bir terapistin sıradan sabahları ve bu sabahların arasından sıyrılan birkaç gün. Denetimci Kontrolcü mod ve Karamsarlık şemasıyla konuşan Sağlıklı Yetişkin, yıldönümleri kadar yılın geri kalan günlerinin de insanı biçimlendirdiğini hatırlatıyor.

Kutlanmayan Yıldönümleri · s. 12
Güliz Şan Etgür
Doğumgünleri yüksek seslidir; biten ilişkilerin ve içte tutulmuş kayıpların tarihleri ise sessiz. Terkedilme, Duygusal Yoksunluk ve Duyguları Bastırma şemalarının bu günlerde nasıl konuştuğu ve Francis Bacon'dan Neşe Erdok'a, Proust'tan Oğuz Atay'a sanattaki tekrarlar.

Boşluk Doldurmaca · s. 14
Berk Omay
Beş yaşındaki doğumgününde odasında unutulan Meryem, beşinci evlilik yıldönümünde yağmur altında eşini beklerken aynı boşlukla karşılaşır. Duygusal Yoksunluk şemasının özel günlere yüklediği anlamı ve sosyal medya çağında Statü Arayıcılık'ı anlatan bir öykü.

Doğumgünleri · s. 17
Yağmur Vardar
“Birthday blues”tan dönüm noktası yaşlarına: görülme ve önemsenme ihtiyacının yoğunlaştığı doğumgünlerinde Kusurluluk ve Duygusal Yoksunluk şemalarının tetiklenmesi, kutlamayı sabote etmek ve okurun kendine sorabileceği sorular.

Aynı Tarih, Farklı Duygular · Yıldönümlerinin bellek, kimlik ve anlamlandırma üzerindeki psikolojik etkileri · s. 19
Elif Aktaş
“Taze başlangıç etkisi”nden yas sonrası süren bağlara, aile ritüellerinden nostaljinin psikolojisine: yıldönümlerinin bellek ve kimlik üzerindeki etkisini araştırmalarla ele alan ve insanın anlam verdiği kadar kendisi olduğunu söyleyen bir yazı.

Kaçmak ile Kalmak Arasında · s. 22
Kemal Erbay Evci
Doğumgününde sevgilisinin düzenlediği kutlamaya gitmekle kaçmak arasında kalan Nazmiye. İncinmiş Çocuk, Cezalandırıcı ve Beklentili Ebeveyn ile Sağlıklı Yetişkin'in diyaloglarıyla kurulmuş, sekiz yaşındaki bir doğumgününe uzanan bir öykü.

Kutluyorsak Ağlatmayın, Ağlıyorsak Güldürmeyin · s. 26
Berfin Akannaç
Ağlamayla gülmenin yan yana gelişini kabul edemeyen bir ses ve deprem ile savaş gibi kutlanamayacak yıldönümleri. Bu günlerde tetiklenen Duyguları Bastırma, Terkedilme, Duygusal Yoksunluk ve Karamsarlık şemaları ve kendimize sorabileceğimiz sorular.

Küçük Kırmızı İskemle · s. 28
Büşra Keleş
Otuz altıncı doğumgününde kocaman salonda küçük bir iskemlede oturan bir kadın, dedesinin ona yaptığı iskemleyi hatırlar. “Kimseye ihtiyacım yok” diyen sesi Duygusal Yoksunluk şeması ve şema kaçınması üzerinden anlatan bir öykü.

Ruhdönümü · s. 30
Seda Arı Üzer
Doğumgünü yaklaşırken gece yarısı ağlayan bir kadın: kaotik bir evde annesinin sırdaşı olarak büyümüş, babasının öfkesine benzeyen bir ilişkiden çıkmış ve terapiye başlamış. Şema ve modları parantez içinde izlenen bir yıllık yolculuğun öyküsü.

Bu Yıl Her Şey Çok da Güzel Olmasa Ne! · s. 33
Esra Arda
Yılın son akşamında kendine bir yemek ısmarlayan bir kadın. Karamsarlık ve Dayanıksızlık şemaları, Savaşçı ve Pollyanna diye adlandırdığı yanları ve Üzgün Çocuk'la geçen, karla biten bir yıl sonu öyküsü.

Bir Evlilik Kutlanırken · ‘45 Yıl’ filmi üzerinden · s. 37
Gamze Dönmez Yürük
Kırk beşinci evlilik yıldönümünden hemen önce Geoff'un eski sevgilisinin cesedi bir buzulda bulunur. Kate'in “Ben ikinciyim” inancı, Kaçıngan Korungan ve Aşırı Telafi modları ve Sağlıklı Yetişkin'in ölçüyü koruyabilmesi üzerine bir film okuması.

Ses’siz Takvim · s. 40
Pelin Beğenmiş
Otuz altı yıl sonra çocukluğunun geçtiği evde, eski bir takvimin arasından on birinci doğumgününün fotoğrafı düşen Defne. İncinmiş Çocuk'un konuşmaya başladığı, Talepkâr Ebeveyn'in yerini Sağlıklı Yetişkin'in aldığı bir doğumgünü öyküsü.

Her Gün Yeniden · s. 42
Dr. Fatmagül Dikyar Altun
Bir kızın babasına seslenişi: göğsünde uyuduğu, onu yanına, şoför koltuğuna çağıran, her yıl yeniden ceviz diken baba ve şimdi zamanı duran, belleği silinmeye başlayan baba. Kusurluluk ve Başarısızlık şemalarına karşı çocuklukta kurulan dayanıklılık üzerine.

Doğumgünü Pastası · s. 44
Arzu Coşkun
Doğumgününde kendi yaptığı pastayı modlarıyla paylaşan bir anlatıcı: Beklentili Ebeveyn, Kopuk Kendini Avutan, Dürtüsel Çocuk ve İncinmiş Çocuk birer dilim alır. İç seslerini bastırmak yerine aynı masaya davet eden bir öykü.

Yalnızlık Kuyusundan Çıkış · ‘Untamed’ dizisinde Duygusal Yoksunluk şeması · s. 46
Banu Dolaştır
Çocuklarını kaybedip ayrılan bir çiftin hikâyesi üzerinden yas yıldönümleri: acısını işe ve alkole gömen, Duyguları Bastırma ve Duygusal Yoksunluk içindeki bir adam ve yazarın bu karakterle özdeşleşerek gördüğü şema kimyası.

Köşeler

Bir Plak: ‘Dancing Queen’ (ABBA) · s. 48
Cem Çobanlı
Yayımlanışının ellinci yılında ABBA'nın en sevilen şarkılarından biri: grubun öyküsü, şarkının ardındaki hikâye ve kalp sağlığına iyi geldiğini öne süren yeni bir araştırma.

En iyi 12 ‘Yıldönümü’ filmi · s. 49
Dr. Ece Eken
Büyük Balık'tan Güneş Sonrası'na, Aşk Her Yerde'den Herkes Jeanne'ı Sever'e on iki film.

Bir Kitap: Georgi Gospodinov'un ‘Zaman Sığınağı’ romanı üzerine · s. 50
Dr. Ece Eken
Alzheimer hastaları için kurulan “geçmiş kliniği”nden ülkelerin hangi on yıla döneceğini oyladığı referanduma: 2023'te Uluslararası Booker Ödülü'nü kazanan romanda nostalji, bellek ve gelecek kaybı.

Şema Bulmacası · s. 52
Özge Temiz, Mehmet Tükel
Yıldönümüyle ilgili düşüncelerin hangi şemadan geldiğini bulduğunuz bulmaca. Çözümü dergide.

Şemanızı Anlamak İster misiniz? · Mod Kavramı Nedir? · s. 54
On sekiz şemanın ve modların kısa sözlüğü.

Bu sayının yazarları

Dr. Ece Eken, Gülşah Sütlüoğlu, Ecem Doğanay Pıçak, Semanur Konuk, Güliz Şan Etgür, Berk Omay, Yağmur Vardar, Elif Aktaş, Kemal Erbay Evci, Berfin Akannaç, Büşra Keleş, Seda Arı Üzer, Esra Arda, Gamze Dönmez Yürük, Pelin Beğenmiş, Dr. Fatmagül Dikyar Altun, Arzu Coşkun, Banu Dolaştır, Cem Çobanlı

Kapak

Kapakta Apollo 17 mürettebatının 7 Aralık 1972'de çektiği, Dünya'yı tam bir küre olarak gösteren ünlü fotoğraf var: Afrika'nın göründüğü, “Mavi Gezegen” ya da “Mavi Bilye” diye anılan kare. Fotoğraf, dergimizin dört panelli kapak geleneğinde özgün mavisi ve sarı, kızıl, yeşil yorumlarıyla yer alıyor. Dergide 25. sayfada bu fotoğraf, elli yıl sonra 2022'de çekilen bir başka Dünya fotoğrafıyla yan yana konuyor ve aradaki fark iklim krizi üzerinden okunuyor.