Kötülük

Kötülüğün her türlüsüne tanık olurken öfkemizi kötünün diliyle değil, iyinin diliyle karşılamak mümkün mü? Kötülük nereden doğar, nasıl sürer, kimin içinde saklanır? İyi Hissetmek'in 27. sayısı kötülüğü şema terapi gözüyle ele alıyor: ötekinin iyiliği adına sunulanların kötülüğe ne kadar yakın durabildiğini, çocuklukta görülmemişliğin yetişkinlikte nasıl bir “kötü”ye dönüşebildiğini, yabancının nasıl günah keçisi ilan edildiğini ve iyiliğin her durumda bir seçenek olarak beklediğini. On yedi yazı; öyküler, bir film ve iki dizi yazısı, on iki filmlik bir seçki, bir kitap ve bir şema bulmacası bu sayıda.

Bu sayıda

Editörden Mektup · s. 1
Dr. Ece Eken
Kıskançlık ve hasetten kötülüğe uzanan köprü, tutamadığımız yaslar ve kötüyle aynı dili konuşmamaya kararlı durabilmek üzerine. Renata Salecl'in “gidilmeyen yol” sözünden iyilikten yana yol almaya bir çağrı.

Hatırla! · “… yufka mıdır benim bakışım dünyaya” · s. 3
Nagihan Coşkun
Kadın cinayetlerinden yanan ormanlara, savaşlardan hayvanlara yönelik şiddete “Kime sorsam?” diye sıralanan kötülükler. Karamsarlık ve Dayanıksızlık şemalarını tetikleyen bu tabloya karşı, on üç yıldır Âdem Amca'ya dönen leylek Yaren gibi umudu diri tutmaya çağıran bir deneme.

Zorunuz İyilik Olsun · s. 5
Gülşah Sütlüoğlu
Kötü olmak mı kolay, iyiliği korumak mı? Her sorunun ardından yinelenen “Zor!” nakaratıyla Zorba Saldırgan'ın ardındaki İncinmiş Çocuk'u, hiçbir şeye karışmayanların Boyun Eğicilik ve Kopuk Korungan'ını soran ve okura bir “dua” bırakan bir deneme.

Pandora'nın Kutusu: “Yine de” Diyen Yanlarımız · s. 7
Güliz Şan Etgür
Pandora'nın kutusunda kötülüklerden sonra kalan umuttan, terapide incinmişliğe rağmen “yine de” iyi kalmaya çalışan yanlarımıza. “Kötü” ve “iyi” sözcüklerinin kökeni ve kutudan çıkan modlar arasında iyiliği bir seçim olarak kuran Sağlıklı Yetişkin.

Boynumu Eğdiğim Yerde · s. 10
Dr. Ece Eken
Terapiye giden kızının ona Haklılık şemasını ve Zorba Çocuk modunu anlatmasına öfkelenen bir babanın iç sesi. Kendi babasının gölgesinde boynunu eğerek büyümüş birinin, yıllar sonra o çizginin dışına adım attığı bir öykü.

Şema Terapi Penceresinden İyilik Kötülük · s. 12
Kemal Erbay Evci
Augustinus'tan Jeffrey Young'a, insan özünde iyi mi kötü mü sorusu. Tokat atan öğretmenden trafikte saldıran adama yıkıcı davranışların altındaki İncinmiş Çocuk ve Terkedilme ya da Boyun Eğicilik şemasından doğan iyiliğin ne kadar iyilik olduğu.

Bir Kötünün Anatomisi · ‘The Zone of Interest’ filmi üzerinden · s. 15
Gamze Dönmez Yürük
Auschwitz'in bitişiğindeki bahçeli evde Rudolf ve Hedwig Höss: Arendt'in “kötülüğün sıradanlığı” üzerinden Boyun Eğicilik, Haklılık ve Manipülatif Aşırı Telafi, evi terkeden Hedwig'in annesinde ağır basan Sağlıklı Yetişkin ve Kartalkaya'daki otel yangınına uzanan bir film okuması.

Kötülük Şeytanî mi İnsanî mi? · s. 19
Semanur Konuk Düzgün
Bazı insanların kötü doğduğunu gösteren bir veri yok; kötülüğü yordayan öğrenilmiş davranışlara dair veri ise çok. Görülmeden büyüyen çocukların Büyüklenmeci ve Zorba/Saldırgan moda nasıl sığındığı ve döngüyü kırmak için yaralı çocukla bağ kurmak.

Kötülük Yoktu Oysaki… · s. 21
Berk Omay
Bebeklikte ihmal edilen, babasının istismarına uğrayan seri katil Anthony'nin öyküsü üzerinden Duygusal Yoksunluk, Kuşkuculuk ve Haklılık şemaları ile Zorba Çocuk modu. Kötülüğü masumlaştırmadan, karşılanmayan güvenlik ihtiyacının neye dönüşebildiğini soran bir yazı.

Kötülüğün Maskesi: İyilik Terapisi · s. 24
Mehmet Tükel
Kötülüğü değil iyiliği anlatarak maskesini düşürmek. Kusurluluk'tan Terkedilme'ye her şemanın iyiliği nasıl yaraladığı ve her iyilik kararının bir şemanın karşısında dik durmak olduğu üzerine: “Hep kötüler kazanır. Ama hep iyilerin dediği çıkar.”

İyilik ve Kötülük Ekseninde Sağlıklı Yetişkin Modumuz… · s. 26
Esra Arda
Psikiyatri Kış Okulu'nun “Kötülük yükselirken” temasından yola çıkarak ırkçılık, cinsiyetçilik ve türcülükte “biz” ile “öteki”. Dilde başlayan kötülük ve Kopuk Korungan sessizliğe karşı sorumluluk alan Sağlıklı Yetişkin.

Karanlık Kanatlar · s. 32
Şahin Çiftçi
Kimse kendi davranışını kötülük olarak adlandırmaz. Heider'in Denge Kuramı, Raskolnikov ve ‘Siyah Kuğu’nun Nina'sı üzerinden Haklılık ve Cezalandırıcılık şemalarının zararı nasıl “hak”ka çevirdiği ve içimizdeki karanlığı kabul edebilme cesareti.

Ulaşılmazın Kötülüğü: Gerçekçi Olmayan Beklentiler · s. 35
Oğuzhan Genç
Şemalar anadil gibi, seçmeden öğrenilir. Zor beğenen ebeveynden gelen Yüksek Standartlar ve Kusurluluk, aşırı müdahaleci ebeveynden gelen Bağımlılık şeması: iyilik adına sunulan ulaşılmaz beklentilerin kuşaklar boyu süren kötülüğü ve yeni bir dil olarak psikoterapi.

Toplumun Karanlık Aynası: Günah Keçileri · s. 37
Funda Doğan
Frazer'ın anlattığı arınma ritüellerinden cadı avlarına, ‘Dogville’in Grace'inden ‘Kurak Günler’in savcı Emre'sine, toplumların krizde yabancıyı günah keçisi ilan etmesi. Kolektif bir Cezalandırıcı Ebeveyn modu ve Freud'dan ilhamla: Bildiğimizden daha kötü, sandığımızdan daha iyiyiz.

Senin İyiliğin İçin Söylüyorum! · s. 42
Cansu Milcan
“Ben senin iyiliğin için söylüyorum” cümlesinin ardındaki koşullu sevgi ve denetim. Gazeteci olmak isterken ailesinin seçtiği hayatı yaşayan Derya'nın Boyun Eğicilik şemasından terapide kendi sesini bulmasına uzanan kurgusal bir vaka öyküsü.

Ne İyi Ne Kötü: Yalnızca İnsan · s. 45
Serra Ulusel
Masalların kötü kurdundan Yalom'un ‘Nietzsche Ağladığında’ romanına: Salomé'nin Haklılık, Breuer'in Kendini Feda, Nietzsche'nin Kuşkuculuk şeması üzerinden “iyi” ve “kötü” etiketlerinin anlamanın önünde nasıl bir duvara dönüştüğü.

Utançtan Şiddete · ‘Adolescence’ dizisi üzerinden InCel ideolojisinin psikolojik kökenleri · s. 48
Yağmur Vardar
On üç yaşındaki Jamie'nin bir sınıf arkadaşını öldürmekle suçlandığı dizi üzerinden Red Pill, Black Pill ve InCel ideolojileri. Kusurluluk şemasının aşırı telafisi olarak Haklılık, Avcı mod ve utancın öfkeye, öfkenin şiddete dönüşmesi.

Kötülüğün Rengi · ‘Squid Game’ dizisi üzerinden · s. 50
Ecem Doğanay Pıçak
Borç içindeki yarışmacıların ölümcül çocuk oyunları: oyunu tasarlayan Kurnaz-Avcı mod, “ya sen öl ya başkası” denkleminde Zorba ve Saldırgan moda geçenler ve 456 numaralı oyuncunun iyiliği seçme çabası.

Köşeler

En iyi 12 ‘Kötülük’ filmi · s. 53
Dr. Ece Eken
Otomatik Portakal'dan Kuzuların Sessizliği'ne, Kurak Günler'den Kutsal İncirin Tohumu'na on iki film.

Bir Kitap: Selva Almada'nın ‘Bir Nehir Değil’ romanı üzerine · s. 54
Dr. Ece Eken
Arjantin'de bir nehir adasında avlanan dev bir vatoz, yabancılar ve ada halkı üzerinden erkeklik, şiddet ve öteki. 2024 Uluslararası Booker finalisti 76 sayfalık bir roman.

Şema Bulmacası · s. 56
Özge Temiz, Mehmet Tükel
İyilik ya da kötülükle ilgili düşüncelerin hangi şemadan geldiğini bulduğunuz bulmaca. Çözümü dergide.

Şemanızı Anlamak İster misiniz? · Mod Kavramı Nedir? · s. 58
On sekiz şemanın ve modların kısa sözlüğü.

Bu sayının yazarları

Dr. Ece Eken, Nagihan Coşkun, Gülşah Sütlüoğlu, Güliz Şan Etgür, Kemal Erbay Evci, Gamze Dönmez Yürük, Semanur Konuk Düzgün, Berk Omay, Mehmet Tükel, Esra Arda, Şahin Çiftçi, Oğuzhan Genç, Funda Doğan, Cansu Milcan, Serra Ulusel, Yağmur Vardar, Ecem Doğanay Pıçak

Kapak

Kapakta M. C. Escher'in 1944 tarihli ‘Encounter’ (Karşılaşma) litografından uyarlanmış, sarı, pembe ve mavi tonlarda tek bir resim var; künyeye göre kapak resmi H. Alp Karaosmanoğlu'nun. Merkezdeki iki boyutlu dünyadan çıkan siyah ve beyaz figürler ters yönlerde dönerek ilerliyor ve önde birbirleriyle karşılaşıyor. Dergide 6. sayfadaki kısa yazı, eserin insandaki iyilik–kötülük, aydınlık–karanlık ikiliğine ve “gölge yan”a dikkat çektiğini anlatıyor.