Parlak ışık terapisi, özellikle kış aylarında azalan gün ışığının yol açtığı mevsimsel depresyonu (kış depresyonu) hafifletmek için kullanılan bir tedavi yöntemidir. Bu tedavi sırasında kişi, sabah saatlerinde güneş ışığına çok benzeyen 5.000-10.000 lüks ışıma gücüne sahip özel bir ışık kutusunun karşısında 30-45 dakika oturur. Işığa doğrudan bakmak gerekmez; ışığın görüş alanına girmesi yeterlidir. Seans sırasında kitap okunabilir, kahvaltı yapılabilir veya günlük işler yapılabilir.
Parlak ışık terapisinin etki mekanizması nedir?
Gün ışığı azaldığında beynin “biyolojik saat” dediğimiz ritmi kolayca bozulur. Bu durum uyku düzenini, enerji seviyesini ve ruh halini etkiler. Parlak ışık terapisi, beynin melatonin ve serotonin gibi hormonları düzenlemesine yardımcı olur. Böylece sabahları daha kolay uyanmayı, gün içinde enerji ve motivasyonun artmasını ve ruh halinin iyileşmesini sağlayabilir. Düzenli uygulandığında kişi birkaç gün gibi kısa bir süre içinde kendini daha iyi hissetmeye başlayabilir.
Kimler için uygundur?
- Mevsimsel depresyonu (kış depresyonu) olanlarda,
- Sabah geç uyanıp gece geç yatan biyolojik ritmi kaymış olanlarda,
- Jet-lag yaşayanlarda,
- Vardiyalı çalışanlarda,
- Bazı uyku-uyanıklık ritmi bozukluklarında etkili bir destek tedavisidir.
- Ayrıca mevsimsel olmayan tek uçlu ve iki uçlu depresyon veya doğum sonrası hafif depresyonda da uzman önerisiyle kullanılabilir. Gebelik ve lohusalık dönemlerinde herhangi bir olumsuz etki bildirilmemiştir.
Kimler için uygun değildir?
Her ne kadar güvenli bir yöntem olsa da bazı kişilerde dikkatli olunmalıdır:
- Retina ve diğer ciddi göz hastalıkları olanlar
- Işığa duyarlılık oluşturan ilaçları kullananlar
- Epilepsisi olanlar
- Bipolar bozukluk tip I tanılı kişilerin duygudurum dengeleyici ya da antipsikotik gibi maniyi önleyici ilaçlar kullanmadan ışık terapisi almaları, tıpkı antidepresan tedavisinde olduğu gibi manik kayma riskini artırabilir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.
Kaynaklar
- Yorguner Kupeli, N., Bulut, N. S., Bulut, G. C., Kurt, E., & Kora, K. (2018). Efficacy of bright light therapy in bipolar depression. Psychiatry research, 260, 432-438.
- Donmez, M., Yorguner, N., Kora, K., & Topcuoglu, V. (2022). Efficacy of bright light therapy in perinatal depression: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. Journal of Psychiatric Research, 149, 315-322.
