Sigara Niye Bu Kadar Zor Bırakılır?

Sigara kişinin kendisini daha iyi hissetmesine, öfkesinin azalmasına ve konsantrasyonunun artmasına sebep olur. Sigara kullanan kişilerde görülen kilo kaybı bazen istenen bir etkidir. Sigara ve içerdiği nikotin solunduktan sonra 10 saniye içinde beyine ulaştığı için arzu edilen etkileri hemen görülür. Sigara gün içinde belirli aralıklarla sürekli kullanılır ve kişinin yaşantısının bir çok anına girip benimsenmesine sebep olur. Çevrede sigaranın yaygın kullanılması ve kabul edilir olması kullanımın devamını kolaylaştırır. Ayrıca başkalarının sigara içerken gözlenmesi kişide sigara arama hissini arttırır. Yoksunluk belirtilerinden ve başaramamaktan korkma bırakmayı zorlaştırır. Sigarayı neden bırakmalıyım? Sigaranın içinde 4000’den fazla madde vardır ve bunların en az 43 tanesinin kansere sebep olduğu bilinmektedir. Sigara bugün önlenebilir ölüm sebeplerinde birinci sırayı almaktadır. Örneğin Amerika Birleşik Devletlerinde ölümlerin %20’sinden sigara sorumludur. Sigara içenlerin % 45’i sigaradan kaynaklanan bir hastalıktan ölecektir. A.B.D.’de her yıl 400.000 kişi sigaraya bağlı sebeplerden ölmektedir. Sigara kullanımı sonucu görülen akciğer kanseri sıklığı kadınlarda meme kanseri sıklığını aşmıştır ve yılda 140.000 kadın sigaraya bağlı sağlık problemlerinden ölmektedir (A.B.D). Sigara kullanımı kalp damarlarının tıkanması sonucu gelişen kalp krizine (enfarktüs) sebep olur. Bunu damarların iç yapısını bozarak, kolesterol taşıyan lipoproteinleri ve oestrogen düzeylerini azaltarak ve kan şekerini yükselterek yapar. Kalp hastalığı ve felç sıklığı sigara içip doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda daha da yükselir. Yılda 53.000 kişi sigara içenlerin yanında bulunduğundan ölür (A.B.D.). Özellikle küçük çocuklar yakınlarında sigara içilmesinden etkilenirler ve bu çocuklarda solunum yolu rahatsızlıkları daha sık görülür. Sigara kullanımı adet düzensizliklerine sebep olur (premenstrüel sendrom dışında), kadınlık hormonlarından oestrogeni azaltarak erken menopoza ve osteoporosise sebep olur. Kadının doğurganlığı azalır ve hamileyken düşük yapma riski artar. Gebeliğinde sigara içen kadınların çocukları düşük kilo ile doğarlar, büyümeleri yavaştır ve okulda öğrenme güçlükleri yaşarlar. Daha çok genç yaştaki kadınlarda görülen doğum yolu kanserleri (serviks) sigara kullananlarda daha sıktır. Sigara kullanımının ciltte kırışıklıkların artmasına, tırnakların kolay kırılmasına sebep olduğu bilinmektedir. Sigaranın etkileri nedir? Kullanımın başında: Nefes darlığı, astım ataklarının sıklaşmasına, impotans, kısırlık, kanda karbon monoksit düzeylerinin artmasına sebep olur. Uzun süreli kullanımda: Kalp krizi, felç, akciğer ve diğer organ kanserleri (gırtlak, ağız içi, farenks, yemek borusu, pankreas, serviks ve kemik iliği), kronik bronşit ve amfizem görülür. Çevreye olan: Eşte ve çocuklarda akciğer kanseri riski artar, çocukların sigaraya başlama riski artar, sigara içenlerin çocuklarında yeni doğan ani ölümü, astım, orta kulak iltihabı, ve solunum yolu hastalıkları daha sık görülür. Kullanımın başında: Nefes darlığı, astım ataklarının sıklaşmasına, impotans, kısırlık, kanda karbon monoksit düzeylerinin artmasına sebep olur. Uzun süreli kullanımda: Kalp krizi, felç, akciğer ve diğer organ kanserleri (gırtlak, ağız içi, farenks, yemek borusu, pankreas, serviks ve kemik iliği), kronik bronşit ve amfizem görülür. Çevreye olan: Eşte ve çocuklarda akciğer kanseri riski artar, çocukların sigaraya başlama riski artar, sigara içenlerin çocuklarında yeni doğan ani ölümü, astım, orta kulak iltihabı, ve solunum yolu hastalıkları daha sık görülür. Sigarayı bıraktıktan hemen sonra ne hissedeceğim? Sigara bırakılınca bir nikotin yoksunluk tablosu ortaya çıkabilir. Bu yaşamı tehdit etmez, ancak tekrar başlamaya sebep olabilir. Yoksunluk şikayetleri; sigara içme isteği, tatlı gıdaları yeme ihtiyacı, özellikle dikkat isteyen işlerde performans kaybı, huzursuzluk, sinirlilik, uykusuzluk vs. Bunlar bir kaç saatte başlayıp, 24-48 saatte en şiddetli hale gelir. Çoğu şikayet 4 haftadan sonra kaybolur, ancak açlık hissi ve sigara içme isteği 6 ay veya daha çok sürebilir. Sigara bırakılınca karaciğerden yıkılan ilaçların vücuttaki miktarları değişebilir. Bunun için kişi bırakmadan evvel bazı ilaçlar; örneğin psikiyatrik ilaçlar kullanıyorsa, bunlar doz ayarlamaları için gözden geçirilmelidir. Sigarayı bıraktıktan sonra ne gibi olumlu değişiklikler olur?

• Sağlığınız düzelir.
• Tad duyunuz yerine gelir.
• Kokuları daha iyi ayırt edebilirsiniz.
• Tasarruf edersiniz.
• Kendinize saygınız artar.
• Bir maddenin kontrolü altından çıkabildiğinizi bilirsiniz.
• Ev, araba ve nefesiniz daha iyi kokacaktır.
• Bırakmayı düşünmekten kurtulursunuz.
• Çocuklarınız için iyi bir örnek olursunuz.
• Yakınlarınızı sigara dumanından kurtarırsınız.
• Fiziksel olarak daha iyi hissedersiniz.
• Spordaki performansınız artar.

Ben çok uzun zamandır sigara içiyorum, artık bıraksam da sağlığım düzelmez. Yanlış. Sigarayı bıraktıktan 1 yıl sonra sigaradan kaynaklanan kalp hastalığı riski % 50 azalır. 10-15 yıl sonra sigara kullanımından kaynaklanan ölüm riski ortadan kalkar. 50 yaşından önce sigarayı bırakırsanız, sigaraya bağlı ölüm riski % 50 azalır. Sigarayı bir kaç kez bıraktım. Ben hiç bir zaman tamamen bırakamayacağım. Bir çok insan sigarayı bir kerede bırakamazsa hep başarısız olacağını düşünür. Oysa diğer bağımlılıklar gibi nikotin bağımlılığı da ortalama 5-7 defa denendikten sonra tamamen sonlandırılır. Her bırakma ve takip eden nüks bir sonraki denemede nelere dikkat edilmesi gerektiğini öğretir. Nikotin bağımlılığında nükslerin görülmesi doğaldır ve her nüksten sonra kişi, sigaraya teslim olmak yerine aktif bir şekilde o deneme sırasında nelerden faydalandığını ve nükse götüren sebepleri tespit etmelidir. Sigarayı bırakıp tekrar başlayan bir insan sıkıntı yaratan durumlarla, nikotinin sakinleştirici etkisi olmadan nasıl baş edeceğini bilemeyen birisidir. Öfke, anksiyete, hayal kırıklığı ve benzeri duygular fiziksel uğraşlar (yürüyüş, temizlik, jimnastik) ve gevşeme yöntemlerine (derin nefes alma egzersizleri, ılık duş alma, müzik dinleme gibi) cevap verirken, depresyon, yalnızlık hissi, can sıkıntısı gibi duygularla kişinin hayatında ve kendisindeki olumlu yönleri bulması, tekrarlaması ve samimi, sıcak bir sosyal çevrenin yaratılması ile baş edilir. Bağımlılık ile mücadelenin birinci şartı hiç bir zaman pes etmemektir. Kendinize ve başaracağınıza inanmak ve size yardımcı olacak çevreyi sağlamak diğer şartlarıdır. Sigarayı bıraktıktan sonra kilo almaktan korkuyorum. Sigara bırakıldıktan sonra ortalama 5 kilo alınır. Bırakanların %10’unda 15 kilo kadar kilo artışı görülür. Kilo alma riskini taşıyanlar: kadınlar, 55 yaşın altındakiler, günde 25 sigaradan fazla içenlerdir. Özellikle kadınlarda kilo problemi sigaraya başlamada ve devam etmede önemli bir sebeptir. Kilo artışı ile gelebilecek sağlık sorunları sigara içmeye kıyasla çok azdır. Sıkı diyet gibi önlemlerin sigarayı bırakmayı güçleştirdiği gözlenmiştir. Nikotin yerine koyma tedavisi, kilo artışını geciktirir. Kullanılan nikotin bandının dozu arttıkça kilo artışı azalır. Ancak nikotin yerine koyma tedavisi sonlandırıldıktan sonra kilo artışı tedavi öncesindeki hızla devam eder. Nüks olursa (bir süre kullanmadıktan sonra tekrar başlanırsa) kazanılan bütün kilolar verilir. Sigara tedavisinde kullanılan bir ilaç olan Bupropionun 7 haftalık bir uygulamadan sonra özellikle kadınlarda kilo artışını azaltmakta olumlu etkileri saptanmıştır. Kilo artışında hem yemenin hem de metabolik faktörlerin etkisi vardır. Yani kişi eskisinden fazla yemese de kilo kazanabilir. Kişinin sigarayı bıraktıktan sonra sağlıklı ve aktif bir yaşantıya girmesi kilo artışını engelleyebilir. Nikotin bağımlılığında kadın ile erkek arasında farklılıklar var mıdır? Kadınlar erkeklere göre daha az sayıda sigara içer, nikotini daha az olan sigaraları tercih ederler. Ancak bu bağımlılığın daha az olduğu anlamına gelmez. Kadınların sigaradaki nikotin miktarı değiştiğinde farklılığı daha az anlayabildikleri ve sigaranın kokusu, görüntüsü gibi faktörlerin kadınlarda daha önemli olduğu saptanmıştır. Uluslararası sigara üreticilerinin kadınları da hedef almalarıyla sigaraya bağımsızlık, kadınların toplumdaki rollerini değiştirme, olgunluk ve güzellik gibi anlamlar yüklenmiştir. Çalışmalar kadınların sigarayı bırakmaya daha az teşebbüs ettiğini gösteriyor. Bırakmayı çalışan kadınların tekrar başlama riski erkeğe göre daha yüksektir. Bunun nedeni kilo alımının daha fazla ve kaygı verici olması ya da kadınların yoksunluk bulgularının daha şiddetli olmasındandır.Yerine koyma tedavileri (nikotin bant) kadınlarda sigara içme isteğini yeterince azaltamayabilir. Bütün bunlardan sigarayı bırakma tedavilerinde kadınlara farklı yöntemler uygulanması gereği ortaya çıkmaktadır. Ancak değişmeyen bir gerçek vardır; sigara içen kadınlar erkekler gibi ölür.